Wycena wartości niematerialnych i prawnych przy sprzedaży i aporcie
Wycena wartości niematerialnych i prawnych (WNiP) zaczyna się od wartości całej firmy: od wartości przedsiębiorstwa odejmujesz majątek rzeczowy i kapitał obrotowy, a reszta to pula, którą kupujący płaci za oprogramowanie, klientów, know-how, marki i zespół. Kalkulator poniżej daje tę wartość w trzech wariantach. Na przykładzie software house pokazujemy, jak z puli 21 mln zł wydzielić konkretne prawa trzema metodami, zanim wpiszesz kwotę do umowy sprzedaży, aportu albo dokumentacji cen transferowych.
Twoje udziały na tle progów
Data wyceny
- Dobieramy mnożniki branży
- Liczymy wartość przedsiębiorstwa
- Odejmujemy dług netto
- Ustalamy Twój próg
Przedział szacowanej wartości udziałów
Dolna granica wyceny do Górna granica wyceny
- Twój próg szacowanej wartości udziałów
- Brakująca EBITDA do kolejnego progu
- Mnożnik EV/EBITDA
- Wartość przedsiębiorstwa
- Dług netto spółki
- Twój udział w spółce
Twoja wycena udziałów
- Dobieramy mnożniki branży
- Liczymy wartość przedsiębiorstwa
- Odejmujemy dług netto
- Ustalamy Twój próg
Przedział szacowanej wartości udziałów
Dolna granica szacowanej wartości udziałów
Środkowa szacowana wartość udziałów
Górna granica szacowanej wartości udziałów
- Niski mnożnik EV/EBITDA
- Wartość przedsiębiorstwa
- Środkowy mnożnik EV/EBITDA
- Dług netto spółki
- Wysoki mnożnik EV/EBITDA
- Twój udział w spółce
- Kontrola mnożnikiem przychodu
- Data wyceny
- Założenia wyceny
Drabina progów szacowanej wartości udziałów
- 1 mld zł Twój próg Kolejny próg
- 100 mln zł Twój próg Kolejny próg
- 10 mln zł Twój próg Kolejny próg
- 1 mln zł Twój próg Kolejny próg
Brakująca EBITDA do kolejnego progu
Wymagana EBITDA przy przyjętym mnożniku, niezmienionym długu netto i Twoim udziale w spółce.
Najwyższy próg drabiny jest osiągnięty.
Przy podanych danych nie można wiarygodnie wyznaczyć brakującej EBITDA. Sprawdź założenia i ograniczenia metody.
Porównanie z branżą
Po potwierdzeniu adresu e-mail zobaczysz przedział mnożników swojej branży i miejsce wyniku w tym zakresie.
- Marża EBITDA spółki
- Typowa marża branży
- EV/EBITDA branży
Przy przychodzie równym zero marży EBITDA nie da się porównać z branżą. Przedział mnożników EV/EBITDA branży: .
Przejdź na KlubKarta profilu na Liście (podgląd)
Po potwierdzeniu adresu e-mail zobaczysz podgląd karty z szacowaną wartością udziałów, metodą i datą wyceny.
Właściciel spółki, branża
- Próg
- Metoda
- EV/EBITDA
- Data wyceny
Podgląd ze znakiem wodnym. Karta na Liście bez znaku wodnego jest w planie Klub.
Przejdź na KlubAlert o zmianie pozycji
Powiadomienia o zmianie własnej pozycji na Liście i w branży są w planie Klub.
Przejdź na KlubKlub Najbogatsi
Poznaj zasady weryfikacji członkostwa i przedstawień akceptowanych przez obie strony.
Przejdź na KlubKolejne pełne wyceny i własny profil wymagają planu. Porównaj Klub, Partner i Instytucję.
Wycena jest orientacyjna i nie jest rekomendacją inwestycyjną. Przedział wynika z danych wejściowych oraz przyjętych mnożników i nie stanowi ceny transakcyjnej. Wartość udziałów może różnić się od wyniku ze względu na sytuację spółki, płynność udziałów i warunki transakcji. Wynik nie potwierdza wpisu na Listę ani członkostwa w Klubie.
Policz wartość firmy, z której wynika pula WNiP
Kalkulator stosuje metodę mnożnikową ze strony wycena firmy. Najpierw ustalasz, ile warta jest cała działalność, w której prawa pracują, bo prawo bez zysku, który generuje, nie ma ceny rynkowej. Wynik liczy się w Twojej przeglądarce.
- Wybierz branżę firmy, która korzysta z wycenianych praw.
- Wpisz przychód i EBITDA po korektach z ostatnich 12 miesięcy.
- Dodaj dług netto, jeśli chcesz zobaczyć też wartość udziałów.
- Od wartości przedsiębiorstwa odejmij potem środki trwałe i kapitał obrotowy. Różnica to górna granica wartości wszystkich praw razem.
Kiedy wycena wartości niematerialnych i prawnych jest potrzebna
W bilansie WNiP często nie widać wcale. Ustawa o rachunkowości pozwala ująć jako wartości niematerialne i prawne głównie prawa nabyte: licencje, autorskie prawa majątkowe, patenty, znaki towarowe, know-how oraz nabytą wartość firmy (art. 3 ust. 1 pkt 14). Własny znak, własne oprogramowanie budowane latami i relacje z klientami nie mają więc wartości w księgach, choć to za nie kupujący płaci najwięcej.
Wycena rynkowa jest potrzebna w czterech sytuacjach. Pierwsza to przeniesienie praw do innej spółki z grupy, na przykład oprogramowania albo znaku do spółki, która korzysta z ulgi IP Box lub ma licencjonować je dalej. Między podmiotami powiązanymi cena musi odpowiadać warunkom rynkowym, co wynika z art. 11c ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych. Druga to aport praw do spółki, gdzie wartość wkładu decyduje o liczbie udziałów. Trzecia to sprzedaż samych praw bez firmy, na przykład kodu źródłowego, patentu albo bazy klientów. Czwarta to rozliczenie ceny zakupu po przejęciu, gdy nabywca musi rozdzielić zapłaconą kwotę na poszczególne aktywa i wartość firmy.
Przykład wyceny WNiP software house na liczbach
Spółka tworzy i licencjonuje oprogramowanie do zarządzania magazynem. Ma przychód 14 mln zł, z czego 8 mln zł to opłaty licencyjne za własny program, a resztę dają wdrożenia. EBITDA po korektach wynosi 2,0 mln zł, dług netto 1,0 mln zł. Środki trwałe i kapitał obrotowy potrzebne do działania to razem 3,0 mln zł. Mnożniki są takie jak w kalkulatorze dla branży IT i oprogramowanie: 9, 12 i 15.
| Pozycja | Wariant niski | Wariant bazowy | Wariant wysoki |
|---|---|---|---|
| EBITDA | 2,0 mln zł | 2,0 mln zł | 2,0 mln zł |
| Mnożnik | 9 | 12 | 15 |
| Wartość przedsiębiorstwa | 18 mln zł | 24 mln zł | 30 mln zł |
| Środki trwałe i kapitał obrotowy | 3,0 mln zł | 3,0 mln zł | 3,0 mln zł |
| Pula wartości niematerialnych | 15 mln zł | 21 mln zł | 27 mln zł |
Dane są umowne. Pula to wszystko, czego nie da się dotknąć: program, klienci, know-how, zespół i pozycja rynkowa. Żeby przenieść albo sprzedać konkretne prawo, trzeba z niej wydzielić jego część.
Jak wydzielić z puli oprogramowanie, klientów i know-how
Każde prawo wycenia się metodą, która pasuje do sposobu, w jaki zarabia. W przykładzie stopa dyskontowa wynosi 18 procent, a podatek dochodowy 19 procent.
| Składnik | Metoda | Założenia | Wartość |
|---|---|---|---|
| Oprogramowanie | Oszczędność na licencji | 8 mln zł przychodu licencyjnego, stawka 12 procent, po podatku 0,78 mln zł rocznie, 6 lat użyteczności | 2,72 mln zł |
| Relacje z klientami | Nadwyżka zysku | 0,9 mln zł zysku przypisanego klientom w pierwszym roku, 15 procent odejść rocznie | 2,73 mln zł |
| Know-how i dokumentacja | Koszt odtworzenia | 3 osoby przez 14 miesięcy po 25 tys. zł, minus 30 procent na starzenie | 0,74 mln zł |
| Razem prawa wydzielone | 6,19 mln zł | ||
| Wartość firmy (reszta puli) | wariant bazowy | 14,81 mln zł |
Metoda oszczędności na licencji odpowiada na pytanie, ile spółka musiałaby płacić komuś innemu za korzystanie z programu. Metoda nadwyżki zysku liczy zysk z klientów po opłaceniu wszystkich innych aktywów, które go wypracowują, i zmniejsza go co roku o klientów, którzy odchodzą. Metoda kosztowa jest najsłabsza, bo pokazuje, ile kosztowałoby zbudowanie czegoś od nowa, a nie ile to zarabia, więc stosuje się ją tam, gdzie dochodu nie da się przypisać. Tę samą metodę licencyjną dla znaku opisujemy szczegółowo w tekście wycena marki firmy przy sprzedaży.
Najważniejszy wniosek z tabeli: wydzielone prawa to tylko 6,19 mln zł z 21 mln zł puli. Gdy właściciel chce przenieść sam program do innej spółki i wpisuje do umowy kwotę bliską całej wartości firmy, przenosi w papierach więcej, niż faktycznie zmienia właściciela. Taka kwota nie obroni się przy kontroli cen transferowych.
Co podnosi i obniża wartość praw niematerialnych
| Czynnik | Wpływ | Co przygotować |
|---|---|---|
| Prawa autorskie do kodu przeniesione od programistów na spółkę | Bez tego prawa nie da się sprzedać | Umowy z klauzulą przeniesienia praw, polami eksploatacji i wynagrodzeniem |
| Zarejestrowany znak lub patent | Podnosi wartość, ochrona jest wymagalna | Świadectwa rejestracji, zakres ochrony, terminy |
| Długie umowy licencyjne z klientami | Podnosi wartość relacji z klientami | Lista umów, okresy wypowiedzenia, historia odejść |
| Kod zależny od jednej osoby | Obniża wartość know-how | Dokumentacja techniczna, repozytorium, plan przekazania |
| Licencje zewnętrzne z zakazem przeniesienia | Obniża wartość lub blokuje transakcję | Warunki licencji komponentów i bibliotek |
Od wyceny do umowy przeniesienia praw
1. Policz wartość całej firmy w kalkulatorze i odejmij majątek rzeczowy oraz kapitał obrotowy. Zapisz pulę w trzech wariantach.
2. Wybierz prawa, które naprawdę zmieniają właściciela, i dla każdego dobierz metodę z tabeli powyżej.
3. Sprawdź, czy suma wydzielonych praw mieści się w puli. Jeśli ją przekracza, założenia są zbyt optymistyczne.
4. Ustal skutki podatkowe z doradcą. Aport albo sprzedaż pojedynczych praw rozlicza się inaczej niż przeniesienie przedsiębiorstwa lub jego zorganizowanej części, także w VAT.
5. Gdy prawa wnosisz do spółki, z wartości wynika liczba udziałów i agio, co pokazuje strona wycena aportu do spółki z o.o.. Gdy kwota ma przejść przez urząd lub sąd, zamów operat. Koszty opisuje artykuł ile kosztuje wycena firmy.
Kto korzysta z wyceny WNiP
Właściciele spółek technologicznych, którzy przenoszą kod lub znak do innej spółki z grupy. Wspólnicy wnoszący prawa jako aport. Kupujący, który dostał ofertę zakupu samego oprogramowania albo bazy klientów i chce wiedzieć, ile z ceny przypada na prawa, a ile na zespół. Gdy prawa są częścią większej transakcji, zacznij od strony wycena firmy na sprzedaż. Doradcy podatkowi i kancelarie, które przygotowują dokumentację dla wielu klientów, mają plan Partner dla family office z raportem wyceny w PDF.
Czego ta wycena nie robi
Kalkulator liczy wartość całej firmy, a nie pojedynczego prawa. Rozdział puli na składniki wymaga Twoich założeń o stawce licencyjnej, odejściach klientów i okresie użyteczności, a te trzy liczby najbardziej zmieniają wynik. Rachunek nie zastępuje dokumentacji cen transferowych ani operatu dla sądu, nie rozlicza podatku i nie sprawdza, czy spółka ma tytuł prawny do kodu. Dla firmy z ujemną EBITDA lepsza jest metoda opisana w tekście wycena firmy metodą DCF czy mnożniki.
Najczęstsze pytania
Jak wycenić wartości niematerialne i prawne?
Metodą dopasowaną do tego, jak prawo zarabia. Oprogramowanie i znak zwykle metodą oszczędności na licencji, relacje z klientami metodą nadwyżki zysku, a dokumentację i know-how bez przypisanego dochodu metodą kosztu odtworzenia. Suma nie powinna przekraczać wartości firmy minus majątek rzeczowy.
Czy wartości niematerialne i prawne trzeba wyceniać co roku?
W bilansie wykazuje się je w wartości początkowej pomniejszonej o umorzenie i odpisy z tytułu trwałej utraty wartości, które sprawdza się na dzień bilansowy. Wycena rynkowa jest potrzebna dopiero przy transakcji, czyli sprzedaży, aporcie albo przeniesieniu praw w grupie.
Dlaczego własne oprogramowanie nie ma wartości w bilansie?
Bo ustawa o rachunkowości ujmuje jako WNiP przede wszystkim prawa nabyte, a własne znaki i wewnętrznie wytworzoną wartość firmy pomija. Wartość rynkowa takiego programu istnieje mimo to i ujawnia się dopiero przy sprzedaży albo przeniesieniu praw.
Czy wpisane dane są zapisywane?
Wycena liczy się w Twojej przeglądarce. Nic nie zapisujemy bez Twojej zgody.
Sprawdź, ile warte są prawa w Twojej firmie
Wpisz dane spółki, zobacz pulę wartości niematerialnych w trzech wariantach i dopiero wtedy ustal kwotę do umowy. Wybierz plan, jeśli przygotowujesz takie wyceny dla klientów.