Kiedy wycena marki firmy ma sens przy sprzedaży
Przy zwykłej sprzedaży spółki marka jest już w cenie. Mnożnik EBITDA obejmuje wszystko, co firma zarabia, także dzięki rozpoznawalnemu znakowi. Osobna wycena marki jest potrzebna w innych sytuacjach. Marka należy do właściciela prywatnie, a nie do spółki, którą sprzedajesz. Sprzedajesz markę bez reszty biznesu albo licencjonujesz ją franczyzobiorcom. Wnosisz znak aportem do spółki. Dzielisz majątek między wspólników. Albo kupujący chce rozdzielić cenę na markę i resztę, bo ma to znaczenie dla jego księgowości i podatków.
Jeśli sprzedajesz całą firmę, a znak zarejestrowany jest na spółkę, osobna wycena marki jest raczej argumentem w negocjacjach niż osobną pozycją ceny. Pokazujesz kupującemu, że znak ma wartość, która uzasadnia wyższy mnożnik. Przedział ceny całej firmy policzysz w kalkulatorze wycena firmy na sprzedaż.
Metoda oszczędności na licencji, krok po kroku
To najczęściej stosowana metoda dla marek w transakcjach. Pytanie brzmi, ile musiałbyś płacić, gdybyś nie był właścicielem marki, tylko brał ją w licencję od obcego podmiotu. Ta oszczędność to wartość znaku.
1. **Przychód przypisany do marki.** Bierzesz przychód firmy sprzedawanej pod tym znakiem, a plan na kolejne lata ostrożnie.
2. **Stawka licencyjna.** Szukasz rynkowych stawek w umowach licencyjnych w tej branży. W handlu i usługach często mieszczą się w kilku procentach przychodu, a dla marek luksusowych lub technologicznych bywają wyższe. Stawkę zawsze trzeba uzasadnić porównaniem, nie wolno jej zgadywać.
3. **Podatek.** Opłata licencyjna byłaby kosztem uzyskania przychodu, więc oszczędność liczysz po CIT. Przy stawce 19 procent mnożysz przez 0,81.
4. **Dyskonto.** Strumień oszczędności dyskontujesz stopą, która uwzględnia ryzyko marki, zwykle wyższą niż stopa dla całej firmy.
5. **Horyzont.** Marka może żyć bardzo długo, ale kupujący rzadko płaci za wieczność. Liczysz albo wartość rezydualną ze wzrostem, albo skończony horyzont, na przykład 10 lat.
Przykład na liczbach umownych
Sieć pracowni projektowych ma przychód 20 mln zł rocznie. Stawka licencyjna dla porównywalnych marek to 2 procent, więc roczna oszczędność wynosi 0,4 mln zł. Po CIT 19 procent zostaje 0,324 mln zł. Stopa dyskonta dla marki to 12 procent.
| Założenie | Wzór | Wartość marki |
|---|---|---|
| Horyzont 10 lat, bez wzrostu | 0,324 mln zł × 5,65 | 1,83 mln zł |
| Wartość rezydualna, wzrost 2 procent | 0,324 / (0,12 − 0,02) | 3,24 mln zł |
| Stawka 3 procent, wzrost 2 procent | 0,486 / (0,12 − 0,02) | 4,86 mln zł |
| Stopa dyskonta 15 procent, wzrost 2 procent | 0,324 / (0,15 − 0,02) | 2,49 mln zł |
Rozrzut wynosi od 1,83 do 4,86 mln zł dla tej samej marki. Największy wpływ mają dwa założenia, stawka licencyjna i horyzont, a nie sam przychód. Dlatego w negocjacjach spiera się o te dwa parametry, a nie o całą kwotę. Kto sprzedaje, broni stawki 3 procent i wartości rezydualnej. Kto kupuje, mówi o 10 latach i wyższej stopie.
Jak marka przekłada się na cenę całej firmy
Jeśli zamiast osobnej wyceny marki liczysz firmę mnożnikiem, marka objawia się w mnożniku. Spółka z silnym, powtarzalnym znakiem dostaje zwykle górną część przedziału, a firma anonimowa, sprzedająca głównie ceną, dolną. Przykład: EBITDA 3 mln zł, mnożnik 4 dla firmy bez znaku i 5 dla firmy z rozpoznawalną marką to różnica 3 mln zł w wartości przedsiębiorstwa. Ta kwota jest bliska wynikowi metody licencyjnej z tabeli (3,24 mln zł), co jest dobrym testem: dwie niezależne drogi dają podobny rząd wielkości.
Nie dodawaj obu liczb. Jeśli wyceniasz firmę mnożnikiem z marką w tle i dodajesz osobną wartość znaku, liczysz tę samą rzecz dwa razy, a kupujący to wychwyci. Szerzej o tym, skąd bierze się mnożnik, piszemy w tekście mnożnik EBITDA przy sprzedaży firmy.
Czego kupujący będzie wymagał od marki
Samo przekonanie, że marka jest znana, nie wystarczy. Kupujący sprawdza, czy znak jest zarejestrowany w Urzędzie Patentowym RP lub w EUIPO i na kogo (wyszukiwarka znaków EUIPO), czy nie ma sporów o podobieństwo i czy domena oraz konta w mediach społecznościowych należą do firmy, a nie do pracownika. Pyta też, czy przychód zależy od osoby założyciela. Jeśli klienci kupują od konkretnej osoby, a nie od marki, wartość znaku bez tej osoby spada, i trzeba to zapisać w umowie jako okres przejściowy lub zakaz konkurencji.
Marka a podział majątku, spadek i aport
Przy rozwodzie lub spadku marka bywa osobnym składnikiem. Wtedy ważne jest, na kogo jest zarejestrowana. Znak firmy zarejestrowany na właściciela prywatnie wchodzi do jego majątku i może być osobno wyceniany, a znak spółki jest wartością udziałów. Rachunek wspólny dla spółek opisujemy w tekście wycena firmy w podziale majątku wspólnego. Przy aporcie wartość wkładu zwykle potwierdza biegły, więc własny rachunek jest tylko punktem wyjścia do rozmowy.
Kiedy własny rachunek wystarczy, a kiedy zamówić operat
Własny przedział wystarczy, żeby zacząć rozmowę i ocenić, czy oferta kupującego mieści się w rozsądnym zakresie. Operat jest potrzebny, gdy strony nie dochodzą do zgody, gdy wartość ma obronić się przed urzędem skarbowym, gdy marka ma być wniesiona aportem albo gdy transakcja wchodzi do księgi jako wartość niematerialna. Koszty i zakresy opracowań opisuje artykuł ile kosztuje wycena firmy.
Przed negocjacją zapisz cztery liczby: przychód przypisany do marki, stawkę licencyjną z uzasadnieniem, stopę dyskonta i horyzont. Z tych czterech buduje się każdy spór o wartość znaku. Gdy kupujący pokazuje własną kwotę, poproś o jego stawkę i horyzont, a zobaczysz, na którym parametrze się rozmija.
Co dalej
Policz przedział ceny całej firmy w kalkulatorze wycena firmy, a osobno rachunek dla marki według tabeli. Jeśli sprzedajesz oddział razem ze znakiem, zobacz stronę wycena zorganizowanej części przedsiębiorstwa. Doradcy i kancelarie prowadzące takie transakcje dla wielu klientów znajdą rozwiązanie w planie Partner dla family office.