Przejdź do treści

Dane z rejestrów, korekta w 48 h

Najbogatsi
9 min czytania

Sprzedaż apteki jako przedsiębiorstwa i cena dla kupującego farmaceuty

Sprzedaż apteki to w praktyce sprzedaż całego przedsiębiorstwa apteki farmaceucie albo spółce farmaceutów, po której wojewódzki inspektor farmaceutyczny przenosi zezwolenie na kupującego. Cenę liczy się od zysku po odjęciu pensji kierownika, mnożonego przez krotność, a zapas rozlicza osobno według remanentu. Na przykładzie apteki osiedlowej z 3,4 mln zł obrotu pokazujemy rachunek ceny, trzy formy transakcji, harmonogram do dnia przekazania i miejsca, w których sprzedający najczęściej traci pieniądze.

Kto może kupić aptekę

Krąg kupujących wyznacza prawo, a nie rynek. Zgodnie z art. 99 ust. 4 ustawy Prawo farmaceutyczne prawo do uzyskania zezwolenia ma farmaceuta z prawem wykonywania zawodu, który prowadzi jednoosobową działalność, oraz spółka jawna albo partnerska, której wspólnikami są wyłącznie farmaceuci, a jedynym przedmiotem działalności prowadzenie aptek. Kupujący nie może przy tym, razem ze swoimi spółkami, prowadzić co najmniej czterech aptek ogólnodostępnych (art. 99 ust. 3a).

W praktyce aptekę kupuje jedna z trzech osób. Kierownik albo farmaceuta, który w niej pracuje i zna pacjentów. Właściciel jednej lub dwóch aptek w okolicy, który chce domknąć rynek w swoim mieście. Młody farmaceuta z kredytem, dla którego to pierwsza apteka. Każdy z nich liczy cenę inaczej. Pracownik zapłaci za ciągłość, sąsiad za to, że zabiera konkurenta, a kredytobiorca tyle, ile bank uzna za spłacalne z zysku apteki. Najwyższą cenę daje zwykle sąsiad, bo część zysku przejętej apteki trafi i tak do jego drugiej placówki.

Przykładowa apteka osiedlowa na liczbach

Apteka działa od 14 lat na dużym osiedlu w mieście wojewódzkim, bez przychodni w budynku. Obrót netto z ostatnich 12 miesięcy to 3,4 mln zł, z czego 46 procent to leki na receptę. Właściciel jest farmaceutą, prowadzi ją w jednoosobowej działalności, sam jest kierownikiem i stoi za pierwszym stołem przez pięć dni w tygodniu. Pracuje z nim jeden farmaceuta i dwóch techników. Zysk przed odsetkami, podatkami i amortyzacją wynosi 410 tys. zł, a na półkach jest towar za 450 tys. zł w cenach zakupu. Wszystkie liczby są umowne.

PozycjaKwota
EBITDA z ksiąg 410 tys. zł
Minus rynkowe wynagrodzenie kierownika apteki z kosztami pracodawcy minus 170 tys. zł
Plus samochód i telefon właściciela w kosztach firmy plus 24 tys. zł
Plus jednorazowa wymiana systemu aptecznego plus 26 tys. zł
EBITDA po korektach 290 tys. zł

Najważniejsza jest pierwsza korekta. Właściciel, który pracuje bez pensji, widzi w księgach 410 tys. zł zysku i od tego liczy cenę. Kupujący widzi 290 tys. zł, bo za pracę kierownika ktoś musi zapłacić. Ta różnica przy mnożniku 4 to 480 tys. zł w cenie i to ona najczęściej rozbija pierwsze rozmowy.

Ile jest warta apteka w trzech wariantach

Apteka bez przychodni w budynku zależy od pacjentów z osiedla i od tego, czy w pobliżu nie otworzy się konkurencja w nowej galerii handlowej. Przyjmujemy więc mnożniki 3, 4 i 5. To założenie przykładu dla jednej apteki prowadzonej przez właściciela, a nie norma rynkowa.

WariantKto zwykle płaci tyleMnożnikCena bez zapasuCena z zapasem 450 tys. zł
Niski Farmaceuta z kredytem, bank liczy spłatę z zysku 3 870 tys. zł 1,32 mln zł
Bazowy Pracownik apteki, płaci za ciągłość 4 1,16 mln zł 1,61 mln zł
Wysoki Właściciel apteki w sąsiedztwie, przejmuje konkurenta 5 1,45 mln zł 1,90 mln zł

Ten sam rachunek na swoich danych zrobisz w kalkulatorze na stronie wycena apteki. Tam też jest przykład apteki przy przychodni, która przy podobnym obrocie dostaje wyższą krotność, bo recepty przychodzą z gabinetów piętro niżej. Szerzej o tym, skąd biorą się mnożniki, piszemy w tekście mnożnik EBITDA przy sprzedaży firmy.

Trzy formy sprzedaży apteki

FormaCo przechodzi na kupującegoZezwoleniePodatki
Sprzedaż przedsiębiorstwa apteki Całość: zapas, wyposażenie, najem, pracownicy, nazwa Przeniesienie decyzją inspektora (art. 104a) na wniosek nabywcy Bez VAT (art. 6 ustawy o VAT), kupujący płaci PCC, 2 procent od ruchomości i 1 procent od praw majątkowych
Sprzedaż zorganizowanej części przedsiębiorstwa Jedna apteka z kilku prowadzonych przez sprzedającego Przeniesienie jak wyżej, dotyczy tej jednej apteki Bez VAT, jeśli część jest wyodrębniona organizacyjnie i finansowo
Wejście kupującego do spółki jawnej farmaceutów Ogół praw i obowiązków wspólnika Zostaje przy spółce, nowy wspólnik musi być farmaceutą (art. 99 ust. 4) PCC 1 procent od ceny, rozliczenie według umowy spółki

Sprzedaż przedsiębiorstwa jest najczęstsza, bo jest najprostsza dla obu stron i nie wymaga VAT od zapasu. Warunki wyłączenia z VAT opisuje art. 6 ustawy o VAT. Gdy sprzedajesz jedną aptekę z kilku, sprawdź, czy ma własną ewidencję i zespół, bo inaczej urząd może uznać transakcję za sprzedaż pojedynczych składników z VAT. Rachunek dla wydzielonej części opisuje strona wycena zorganizowanej części przedsiębiorstwa.

Harmonogram sprzedaży apteki do dnia przekazania

EtapCo się dziejeNa co uważać
Przygotowanie Korekty EBITDA, przedział ceny, protokoły kontroli, umowa najmu Wynajmujący musi zgodzić się na nowego najemcę
Rozmowy i list intencyjny Cena bez zapasu, sposób liczenia zapasu, termin Zapisz, że zapas liczy się w cenach zakupu z faktur
Umowa przedwstępna Zaliczka, warunek przeniesienia zezwolenia Umowa przyrzeczona dopiero po decyzji albo z warunkiem
Wniosek o przeniesienie zezwolenia Kupujący składa wniosek do inspektora farmaceutycznego Ustal, kto prowadzi aptekę do dnia decyzji
Umowa przyrzeczona i przekazanie Remanent, przekazanie kluczy, systemu i dokumentacji Pracownicy przechodzą na kupującego z art. 23 z indeksem 1 Kodeksu pracy
Po przekazaniu Kupujący zawiera umowę z NFZ na realizację recept Do tego czasu recepty refundowane mogą być wstrzymane

Najwięcej sporów rodzi okres między podpisaniem umowy a decyzją o przeniesieniu zezwolenia. Sprzedający już sprzedał, a kupujący jeszcze nie ma zezwolenia. Dobra umowa ustala, że sprzedaż przedsiębiorstwa następuje z chwilą wydania decyzji, a do tego dnia aptekę prowadzi sprzedający na swój rachunek albo na rachunek kupującego, z rozliczeniem zysku za ten okres.

Jak rozliczyć zapas, żeby nie stracić

Zapas to w aptece często jedna trzecia całej kwoty, więc jego rozliczenie decyduje o realnej cenie. W przykładzie to 450 tys. zł przy cenie apteki od 870 tys. do 1,45 mln zł. Trzy zasady chronią sprzedającego. Remanent robi się w dniu przekazania, z udziałem obu stron, i wycenia w cenach zakupu netto z ostatnich faktur, a nie w cenach detalicznych ani w cenach z cennika hurtowni po rabatach, które dostaje kupujący. Towar z datą ważności krótszą niż ustalona w umowie, na przykład trzy miesiące, rozlicza się z rabatem, a nie wyłącza w całości. Leki z listy zwrotów do hurtowni zwraca się przed remanentem, bo po przekazaniu zwrot zrobi już kupujący na swoje konto.

Kupujący z kredytem często proponuje, żeby zapas spłacić w ratach. Można się na to zgodzić tylko z zabezpieczeniem, na przykład wekslem albo zastawem rejestrowym, bo zapas sprzedaje się szybciej, niż spływają raty.

Czy w aptece da się zrobić earn-out

Rzadko. W innych branżach część ceny płaci się po roku, jeśli firma utrzyma zysk. W aptece kupujący przejmuje zarządzanie od pierwszego dnia, a zysk zależy od jego zakupów w hurtowniach, cen i obsady, więc sprzedający nie ma wpływu na wynik, od którego zależałaby dopłata. Częściej stosuje się dwie raty: główna płatność przy przekazaniu i 10 do 15 procent ceny po roku, zabezpieczona i niezależna od wyników, albo zatrzymanie sprzedającego jako farmaceuty na pół roku za wynagrodzeniem, żeby pacjenci przeszli do nowego właściciela.

Kupujący nie podniesie też obrotu reklamą, bo art. 94a ustawy Prawo farmaceutyczne zakazuje reklamy aptek. Płaci więc tylko za ruch, który apteka ma dziś, i to dlatego dane o liczbie recept i paragonów są w negocjacji mocniejsze niż jakakolwiek prognoza. Inaczej jest w branżach bez takiego zakazu, gdzie właściciel po zakupie może odbudować sprzedaż marketingiem, a gotowy plan działań na start daje aimarketer.pl.

Najczęstsze błędy przy sprzedaży apteki

  • Cena liczona od zysku z ksiąg, bez odjęcia pensji kierownika. Kupujący i tak to odejmie, a pierwsza oferta za wysoko zamyka rozmowę.
  • Zapas wliczony w cenę apteki zamiast rozliczony osobno. Sprzedający płaci wtedy za swój towar dwa razy.
  • Brak zgody wynajmującego przed listem intencyjnym. Bez najmu zezwolenie nie ma lokalizacji.
  • Umowa bez warunku przeniesienia zezwolenia. Gdy inspektor odmówi, strony zostają z podpisaną sprzedażą, której nie da się wykonać.
  • Rozmowa tylko z jednym kupującym. Krąg jest wąski, ale zwykle są przynajmniej dwie osoby: pracownik i właściciel apteki w okolicy.

Ile kosztuje przygotowanie sprzedaży

Najtańszy jest rachunek, który zrobisz sam w kalkulatorze, i on zwykle wystarcza do pierwszej rozmowy z kupującym. Operat od rzeczoznawcy albo wycena od doradcy jest potrzebna, gdy kupujący finansuje zakup kredytem i bank wymaga dokumentu, albo gdy sprzedaż rozlicza wspólników spółki jawnej. Widełki cen takich opracowań zebraliśmy w artykule ile kosztuje wycena firmy. Do tego dochodzi prawnik do umowy i wniosku o przeniesienie zezwolenia oraz doradca podatkowy, jeśli sprzedajesz jedną aptekę z kilku.

Najczęstsze pytania

Ile kosztuje apteka na sprzedaż?

Zależy od zysku po korektach, lokalizacji i najmu. W przykładzie apteki osiedlowej z 3,4 mln zł obrotu i EBITDA 290 tys. zł po odjęciu pensji kierownika cena bez zapasu wyszła od 870 tys. do 1,45 mln zł, a zapas za 450 tys. zł rozliczono osobno według remanentu.

Czy można sprzedać aptekę osobie, która nie jest farmaceutą?

Nie, jeśli kupujący chce dalej prowadzić aptekę. Zezwolenie przenosi się tylko na podmiot z prawem do jego uzyskania, czyli farmaceutę z prawem wykonywania zawodu w jednoosobowej działalności albo spółkę jawną lub partnerską samych farmaceutów.

Czy sprzedaż apteki podlega VAT?

Sprzedaż apteki jako przedsiębiorstwa albo jego zorganizowanej części jest wyłączona z VAT na podstawie art. 6 ustawy o VAT. Kupujący płaci wtedy podatek od czynności cywilnoprawnych. Sprzedaż samego zapasu i wyposażenia bez przedsiębiorstwa podlega VAT.

Jak długo trwa sprzedaż apteki?

Od decyzji o sprzedaży do przekazania zwykle kilka miesięcy. Najdłużej trwa szukanie kupującego i zgoda wynajmującego, a potem oczekiwanie na decyzję inspektora o przeniesieniu zezwolenia i na umowę kupującego z NFZ na realizację recept.

Policz cenę swojej apteki przed pierwszą ofertą

Wpisz obrót i zysk po odjęciu pensji kierownika, zobacz trzy warianty ceny i dolicz zapas osobno. Z tym przedziałem łatwiej ocenić ofertę pracownika i sąsiedniej apteki.